สุขภาพดีอายุยืน
เสริมสร้างสุขภาพดี มีอายุยืนยาว “กูซูอิมุน : ปริมาณยาและอาหารที่ร่างกายควรได้รับต่อวันเพื่อสุขภาพ”

เป็นที่ทราบกันดีว่า โอกินาว่าเป็นเมืองที่ผู้คนมีอายุเฉลี่ยยืนยาวมากที่สุดในโลก เนื่องจากสภาพภูมิอากาศที่อบอุ่น ทะเลที่สวยงาม พื้นที่กว้างใหญ่อุดมสมบูรณ์ ผู้คนอัธยาศัยดี พืชผลจากการเพาะปลูก และวิธีการปรุงอาหาร

ในโอกินาว่ามีคำศัพท์ว่า “นูจิงูซูอิ (ยายืดชีวิต)” เป็นคำที่ใช้กับสิ่งที่เยียวยาร่างกายและจิตใจ เช่น ความรักของแม่ ความอร่อยของอาหาร ความใจดีของผู้คน ทัศนียภาพอันน่าทึ่ง เป็นต้น สำหรับชาวโอกินาว่าแล้ว คำนี้มีความหมายเฉพาะที่หมายถึง อาหารหรือมื้ออาหาร “คูซูอิมุน (อาหารที่มีคุณสมบัติเป็นยา)” นอกจากนี้ยังมีวิธีคิดเกี่ยวกับอาหารที่รับประทานเพื่อสุขภาพที่ดีอย่าง “ปริมาณของยาและอาหารที่กำลังพอดีต่อสุขภาพในหนึ่งวัน” และ “อาหารเป็นยา” ด้วยเหตุนี้ ที่โอกินาว่านั้น หลังจากรับประทานอาหารเสร็จเรียบร้อย จะพูดแสดงความขอบคุณต่ออาหารที่ได้รับประทานไปแล้วว่า “คูซูไนบิตัน” ซึ่งมีความหมายว่า “กลายเป็นยาเรียบร้อยแล้ว”

อันที่จริงแล้ว เมื่อย้อนกลับไปดูการรับประทานอาหารของชาวโอกินาว่าแต่ดั้งเดิม พบว่ามักรับประทานอาหารที่มีความสมดุลโดยมีหัวมันเป็นอาหารหลัก ผักที่มีสีเขียวเหลือง และเต้าหู้จำนวนมาก รับประทานปลาและสาหร่ายทะเลบ่อยครั้ง และรับประทานเนื้อหมูในปริมาณที่ไม่มากไม่น้อยจนเกินไป เนื้อหมูมักนำไปต้มและส่วนที่นำมาเสิร์ฟจะเป็นส่วนที่นำไขมันที่ลอยบนผิวน้ำออกไปหมดแล้ว ดังนั้นมวลไขมันของหมูจึงลดลงไปกว่าครึ่ง และคอเลสเตอรอลที่ไม่ดีก็ถูกเอาออกไปเช่นกัน ดังนั้นจึงสามารถรับประทานเพื่อรับคอลลาเจนที่มีสรรพคุณดีต่อผิวพรรณที่สวยงาม อาหารโอกินาว่าจึงถือเป็นยายืดชีวิตที่ช่วยให้ชีวิตยืนยาว

ลดการใช้เกลือ และใช้ซุปแทน “อาจิกูตา”

มีคำที่ใช้ชมความอร่อยของอาหารโอกินาว่าอยู่ว่า “อาจิกูตา” ซึ่งแปลตรงตัวว่า “รสชาติเข้มข้น” ทว่าความเข้มข้นนี้ไม่ได้หมายถึงการปรุงรสเข้มด้วยเกลือหรือเครื่องปรุงรส เพราะอาหารที่เป็นของต้มหรือของผัดในโอกินาว่านั้น ในสมัยก่อนจะใช้น้ำซุปที่ใส่เกลือหรือเครื่องปรุงเพียงเล็กน้อยเท่านั้น ดังนั้นคำว่า “อาจิกูตา” จึงหมายถึง รสอร่อยที่เป็นรสชาติแท้ ๆ จากวัตถุดิบแล้วปรุงรสอาหารด้วยซุปรสเข้มข้นนี้ เนื่องจากซุปส่วนใหญ่ที่ถูกนำมาใช้ในโอกินาว่าจะเป็นซุปปลาคัตสึโอะ ถึงขนาดที่มีปริมาณปลาคัตสึโอะขูดแห้งที่ใช้อาหารมากเป็นอันดับหนึ่งของญี่ปุ่น ส่งผลให้อาหารและซุปของโอกินาว่ามีความเกี่ยวข้องกันอย่างใกล้ชิด

วัฒนธรรมการรับประทานซุปและอาหารของโอกินาว่า นอกจากซุปปลาคัตสึโอะแล้วยังมีการใช้ซุปหมูด้วย ซุปหมูที่ใช้นั้นเป็นน้ำซุปที่เหลือจากการต้มเนื้อหมูแล้วนำเนื้อหมูออก โดยที่ซุปหมูจะถูกใช้เป็นหลักในการทำอาหารที่เป็นข้าวและเส้นโซบะของโอกินาว่า และเมื่อนำซุปปลาคัตสึโอะและซุปหมูมารวมกันแล้วจะได้รสชาติที่กลมกล่อม นอกจากนี้ เห็ดชิตาเกะตากแห้งที่ถูกนำมาทำเป็นซุปอันแสนอร่อยนั้นก็เป็นซุปอันดับต้น ๆ ของประเทศ แต่โอกินาว่าจะไม่มีประเพณีการรับประทานผักดองเกลือเหมือนที่อื่น ๆ ในญี่ปุ่น อาจกล่าวได้ว่า การลดปริมาณเกลือในอาหารนั้นถือเป็นเคล็ดลับของการมีอายุยืน

สุดยอดอาหารที่น่าภาคภูมิใจในระดับโลกของโอกินาว่า

เราได้แนะนำคำว่า “นูจิงูซูอิ” กันไปแล้ว ซึ่งที่โอกินาว่านั้น จะหมายถึงการนำวัตถุดิบที่มีความสอดคล้องกับสภาพร่างกายและความเจ็บป่วยใส่ผสมลงไปในอาหาร ในปัจจุบันมีผลการรับรองทางวิทยาศาสตร์เพิ่มมากขึ้น รวมทั้งอาหารและสินค้าแปรรูปต่าง ๆ มากมายที่มีวางจำหน่ายอยู่ เราจึงขอแนะนำวัตถุดิบที่เป็นตัวแทนของโอกินาว่า ซึ่งมีประโยชน์ต่อสุขภาพ มีคุณค่าทางโภชนาการ และมีประโยชน์ต่อสุขภาพสูง

มะระ

มะระเป็นพืชตระกูลแตงที่มีความขมมากเพราะอุดมด้วยวิตามินซี จึงมีคุณสมบัติช่วยป้องกันอาการอ่อนเพลียจากอากาศร้อนและฟื้นฟูความเหนื่อยล้า อีกทั้งยังอุดมด้วยบีตาแคโรทีน ธาตุเหล็ก และแคลเซียม จึงมีสรรพคุณป้องกันโรคต่าง ๆ ที่อาจเกิดขึ้นได้ในชีวิตประจำวัน สามารถบรรเทาอาการบวมและท้องผูก ช่วยต่อต้านริ้วรอยและทำให้ผิวพรรณสวยขึ้น เมนูมะระขึ้นชื่อในโอกินาว่า คือ “โกยาจัมปูรู (มะระผัดไข่)”

ซูนูอิ (สาหร่ายทะเลโมซูกุ)

สาหร่ายทะเลโมซูกุเป็นหนึ่งในพันธุ์สาหร่ายทะเลที่มีส่วนผสมของ “สารอาหารฟูคอยแดน” อยู่มาก สารอาหารฟูคอยแดนมีสรรพคุณช่วยป้องกันอาการที่อาจจะเกิดขึ้นได้ในชีวิตประจำวัน เช่น อาการภาวะหลอดเลือดแข็งตัวจากการดูดซึมน้ำตาลและคอเลสเตอรอลอย่างรวดเร็ว โรคหลอดเลือดในสมอง ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตาย และโรคอ้วนได้อีกด้วย นิยมนำมารับประทานโดยใส่น้ำส้มหรือทอดเป็นเท็มปูระ

ส้มชีกวาซา

เนื่องจากส้มชีกวาซาอุดมไปด้วยกรดซิตริก มีโนบิลิตินซึ่งเป็นสารอาหารที่อยู่ในผลไม้ตระกูลส้มเป็นจำนวนมาก และมีโพลีฟีนอลสูงกว่าส้มชนิดอื่นถึง 400 เท่า อีกทั้งยังช่วยต่อต้านริ้วรอยด้วยสารต้านอนุมูลอิสระ นอกจากจะใช้ปรุงรสในอาหารต่าง ๆ แล้ว ยังถูกใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตเครื่องสำอางชั้นเลิศที่มอบความสวยงามแก่ผิว

อูจิ (อ้อย)

อูจิหรืออ้อย เป็นพืชที่ปลูกมากที่สุดในโอกินาว่า “น้ำตาลอ้อย” ซึ่งทำมาจากน้ำอ้อยที่นำมาต้มนั้นอุดมไปด้วยแคลเซียมและแร่ธาตุต่าง ๆ นอกจากนี้ กากของอ้อยที่เรียกว่า “ชานอ้อย” ก็มีใยอาหารจำนวนมาก จึงถูกนำมาทำเป็นผลิตภัณฑ์แป้งต่าง ๆ ซึ่งเป็นสินค้าที่ช่วยในเรื่องการขับถ่าย

“เทเง” และ “นังกูรูไนซา”

กล่าวกันว่า เมื่อเปรียบเทียบกับที่อื่นแล้ว ผู้คนที่อาศัยอยู่ในโอกินาว่าจะมีความเครียดน้อยกว่า ซึ่งเป็นอีกหนึ่งเคล็ดลับการมีอายุยืน ที่โอกินาว่านี้มีคำว่า “เทเง” ที่แสดงถึงอุปนิสัยใจคอกว้างขวางไม่ถือโทษโกรธใครของชาวโอกินาว่า ซึ่งมีความหมายว่า “พอสมควร” เป็นคำที่ใช้เมื่อต้องการแสดงความเป็นห่วงต่ออีกฝ่ายหรือเพื่อทำให้ผ่อนคลายจิตใจ นอกจากนี้ยังมีคำคล้าย ๆ กัน คือ “นังกูรูไนซา” ซึ่งถูกใช้ในความหมายว่า หากได้ทำสิ่งที่ถูกต้องแล้ว “เดี๋ยวอะไร ๆ ก็ดีขึ้นเอง (จะเกิดผลดีในสักวันหนึ่ง)” ซึ่งคำเหล่านี้ไม่ได้หมายถึงลักษณะนิสัยใจกว้างของผู้คนในประเทศทางตอนใต้เท่านั้น แต่เป็นคำที่แสดงถึงความแข็งแรงและความยิ้มแย้มแจ่มใสของผู้คน รวมไปถึงความเอื้ออาทรที่สามารถให้อภัยแก่กันได้อีกด้วย

ญี่ปุนนั้นมีภาพลักษณ์ที่เข้มงวดในเรื่องการตรงต่อเวลา แต่คนโอกินาว่ากลับมีการใช้คำว่า “อูจินาไทม์ (เวลาในแบบโอกินาว่า)” ซึ่งเป็นคำที่แสดงถึงความยืดหยุ่นในเรื่องเวลา เป็นคำที่แสดงถึงการให้อภัยอย่างอบอุ่นแม้จะมีการมาสายมากหรือน้อยก็ตาม ดังนั้นจึงอาจกล่าวได้ว่า ความมีอายุยืนของชาวโอกินาว่านั้นเกิดขึ้นจากการผสมผสานกันระหว่างความยิ้มแย้มแจ่มใสที่เกิดจากความอบอุ่นของผู้คนและความยืดหยุ่นในเรื่องเวลา นอกจากนี้ยังเป็นเพราะสภาพอากาศที่อบอุ่น วัตถุดิบต่าง ๆ ที่รวมถึงอาหารที่ดีและอร่อยด้วย