VISIT OKINAWA JAPAN Official Okinawa Travel Guide

ศิลปะการแสดงแบบดั้งเดิม

ศิลปะการแสดงต่าง ๆ ของโอกินาว่าได้สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่นได้แทรกตัวอยู่ในประวัติศาสตร์และขนบธรรมเนียมประเพณี

คำว่า “ศิลปะการแสดงดั้งเดิมของโอกินาว่า” แม้จะเป็นคำพูดสั้น ๆ แต่แท้จริงแล้วเรายังแบ่งประเภทของการแสดงได้หลายประเภท ไม่ว่าจะเป็นการร่ายรำ การแสดงดนตรี หรือการแสดงละคร แต่เดิมทีนั้น ศิลปะการแสดงจำนวนมากได้ถือกำเนิดขึ้นในช่วงเวลาที่โอกินาว่ายังคงเจริญรุ่งเรืองเป็นอาณาจักรริวกิว ศิลปะการแสดงดังกล่าวได้รับการสืบทอดผ่านประวัติศาสตร์ในช่วงยุคต่าง ๆ มาจนถึงปัจจุบัน ดังนั้นเราจึงขอแนะนำ “ศิลปะการแสดงดั้งเดิมของโอกินาว่า” ที่มีวิวัฒนาการเป็นเอกลักษณ์เฉพาะแต่ก็ได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมของญี่ปุ่นและจีนในอดีตด้วย

คูมิโอโดริ

ความงดงามของโอกินาว่าที่ได้รับการขึ้นทะเบียนจากองค์การยูเนสโกให้เป็น "มรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้"

จุดกำเนิดของ “คูมิโอโดริ” นั้นย้อนกลับถึงยุคริวกิวในช่วงศตวรรษที่ 18 ในปี 1718 โชกุน ทามางูซูกุ ซึ่งได้รับการแต่งตั้งให้เป็นผู้กำกับการแสดงของรัฐบาล เป็นผู้ริเริ่มการแสดงชุดนี้ขึ้นมา เขาได้สร้างสรรค์การแสดงชุด “คูมิโอโดริ” ขึ้นโดยนำตำนานของริวกิวและศิลปะการแสดงที่มีมาแต่โบราณเป็นพื้นฐาน อีกทั้งยังนำศิลปะการแสดงแบบดั้งเดิมของญี่ปุ่นเข้ามาใช้ด้วย เดิมทีชุดการแสดง “คูมิโอโดริ” ได้ถือกำเนิดขึ้นเพื่อเป็นการแสดงเลี้ยงรับรองทูตสัมพันธไมตรีจากประเทศจีน ซึ่งได้รับการริเริ่มขึ้นโดยใช้องค์ประกอบ 3 อย่าง ได้แก่ บทพูด (ใช้คำศัพท์ญี่ปุ่นโบราณหรือคำศัพท์ที่ใช้พูดในเมืองชูริซึ่งเป็นที่ตั้งของรัฐบาลเป็นหลัก), ดนตรีและแนวเพลงริวกะในสมัยริวกิวโบราณ (ดนตรี-เพลง) และการร่ายรำ (ระบำริวกิว) การแสดงชุดนี้ได้รับการสืบทอดไปตามยุคสมัยในฐานะที่เป็นศิลปะการแสดงชั้นสูงที่มีความเป็นทางการของ “ริวกิว” ซึ่งคล้ายกับศิลปะการแสดงแบบดั้งเดิมของญี่ปุ่นที่เรียกว่า ละครโนและละครเคียวเง็น

ความงดงามที่ครอบคลุมถึงรายละเอียดต่าง ๆ เช่น รูปแบบการแสดง อุปกรณ์ขนาดเล็กที่ใช้ในการแสดง ฯลฯ ทำให้ได้รับการยกย่องให้เป็นศิลปะการแสดงชั้นสูง โดยในปี 1972 ได้รับการขึ้นทะเบียนให้เป็น “สมบัติสำคัญทางวัฒนธรรมแห่งชาติที่จับต้องไม่ได้” และยังคงได้รับความสนใจอย่างกว้างขวาง หลังจากที่ได้รับการขึ้นทะเบียนจากองค์การยูเนสโกให้เป็น “มรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้” ในปี 2010
National Theatre Okinawa Official Website*ภาษาอังกฤษ

ระบำริวกิว

เวทีสวยสดใสที่ทำให้เหล่าผู้คนหลงใหลด้วยผลงานตระการตาตั้งแต่ยุคโบราณจนถึงยุคปัจจุบัน

เป็นหนึ่งในศิลปะการแสดงที่มีการร่ายรำแบบดั้งเดิม ซึ่งใช้แสดงในงานเลี้ยงต้อนรับทูตสัมพันธไมตรีจากจีนที่ถูกส่งมาประจำในสมัยราชวงศ์ริวกิว เป็นผลงานการแสดงที่ถูกสร้างสรรค์ออกมาตามการดำเนินชีวิตของชาวบ้านด้วยท่วงท่าระบำหลากลีลาที่แสดงออกมาด้วยความรู้สึกที่มาจากใจ (โซอูโดอิ) มีผู้แสดงเป็นคนรุ่นใหม่ การแสดงชุดนี้ถูกแบ่งออกเป็นประเภทใหญ่ ๆ ซึ่งเป็นการร่ายรำตามชนเผ่าที่ได้รับการสืบทอดต่อมาด้วยกลิ่นอายของพื้นที่ในแต่ละท้องถิ่น ซึ่งโลกทัศน์ของในแต่ละพื้นที่จะได้ถูกแสดงออกมาให้เราได้ชมกัน นอกจากนี้ เดิมทีผู้แสดงระบำชุดนี้จะมีแต่ผู้ชายเท่านั้น แต่หลังจากสมัยเมจิเป็นต้นมาก็มีนักระบำหญิงเกิดขึ้นเป็นจำนวนมาก ทำให้ศิลปะการแสดงแบบดั้งเดิมของโอกินาว่าเริ่มเป็นที่แพร่หลายมากยิ่งขึ้น
National Theatre Okinawa Official Website*ภาษาอังกฤษ

การแสดงดนตรีโบราณสไตล์ริวกิว

เสียงก้องกังวานของศิลปะอันทรงคุณค่าและงดงามที่บรรเลงโดยทางราชสำนักในสมัยราชวงศ์ริวกิว

การแสดงดนตรีที่บรรเลงภายในราชสำนักในสมัยราชวงศ์ริวกิว จะเน้นการบรรเลงพิณซันชินเป็นหลัก กล่าวกันว่าในสมัยก่อนได้เคยทำการแสดงดนตรีขึ้นในงานเลี้ยงต้อนรับทูตสัมพันธไมตรีจากจีนและยังได้เคยทำการแสดงในช่วงที่ตกอยู่ภายใต้การปกครองของแคว้นซัตสึมะและรัฐบาลโชกุนโทกูงาวะ การแสดงดนตรีนี้ได้ถูกนำไปใช้เป็นเพลงประกอบการแสดงคูมิโอโดริและการร่ายรำตามวรรณคดีโบราณ อีกทั้งยังมีบทบาทที่สำคัญในฐานะที่เป็นหนึ่งในศิลปะการแสดงที่เป็นตัวแทนของอาณาจักรริวกิวอีกด้วย นอกจากพิณซันชินแล้ว ยังมีการใช้เครื่องดนตรีต่าง ๆ มากมายร่วมแสดงด้วย เช่น พิณคูตู ขลุ่ยฟันโซ ซอคูโจ และกลองไทโกะ ฯลฯ โดยมีจุดเด่นตรงการบรรเลงเพลงด้วยความสง่างามอย่างเป็นพิธีรีตอง

เพลงพื้นเมืองโอกินาว่า

เสียงเพลงที่เต็มไปด้วยบันไดเสียงที่มีเอกลักษณ์เฉพาะผสานกับความรู้สึกที่ถ่ายทอด "จิตวิญญาณ" ของผู้คนในโอกินาว่า

หากจะเปรียบเทียบกับดนตรีแบบแผนดั้งเดิมแล้ว เพลงพื้นเมืองโอกินาว่าได้พัฒนาและมีรากฐานจากในหมู่ชาวบ้าน แม้ในปัจจุบันก็ยังคงได้รับความนิยมและมีผู้ชื่นชอบจำนวนมากที่คอยติดตามทั้งในและนอกจังหวัด เพลงพื้นเมืองนี้ได้ค่อย ๆ พัฒนาทีละน้อยในหมู่ชาวบ้านที่เป็นต้นกำเนิดดนตรีดั้งเดิมในโอกินาว่า จนก่อให้เกิดการสร้างบทประพันธ์ดนตรีชั้นสูงที่มีเรื่องราวอันเต็มไปด้วยความรู้สึกออกมาเป็นจำนวนมาก พิณซันชินเป็นเครื่องดนตรีสำคัญที่ถูกนำเข้ามาจากจีน และเป็นเครื่องดนตรีหลักที่มีบันไดเสียงอันเป็นเอกลักษณ์ (บันไดเสียงริวกิว) ซึ่งประกอบด้วยเสียง “โด-มี-ฟา-ซอล-ที” โดยจะไม่มีเสียง “เร” และเสียง “ลา” ของบันไดเสียงแบบตะวันตกที่เป็นระบบสากลที่เราได้ยินกันในปัจจุบัน

ศิลปะการแสดงพื้นเมือง

การแสดงอันหลากหลายที่ได้รับการสืบทอดต่อกันมาแต่โบราณในแต่ละพื้นที่ของโอกินาว่า

เป็นการแสดงพื้นเมืองที่ได้รับการสืบทอดต่อๆ กันมาจากตามหมู่บ้าน เป็นการแสดงพื้นเมืองที่ได้รับการสืบทอดต่อกันมาตามหมู่บ้าน พื้นที่ และเกาะต่าง ๆ ในโอกินาว่า โดยมีจุดกำเนิดมาจากกิจกรรมต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเก็บเกี่ยวผลผลิตข้าวเป็นหลัก เช่น งานเทศกาลขอพรให้ผลผลิตทางการเกษตรมีความอุดมสมบูรณ์ งานขอบคุณการเก็บเกี่ยวผลผลิต เป็นต้น ซึ่งก็มีทั้งการแสดงกลอง “เอซา” และการแสดงเชิดสิงโต “ชิชิไม” ฯลฯ แม้กระทั่งในปัจจุบันนี้ การแสดงต่าง ๆ เหล่านี้ก็ยังคงถูกจัดแสดงตามงานเทศกาลต่าง ๆ ในแต่ละพื้นที่ แต่ละหมู่บ้าน และในแต่ละชุมชน

อย่างเช่น ในงานเทศกาลโอบงก็จะมีการจัดขบวนกลองเอซาในขบวนแห่ “มิจิจูเน” ตามแต่ละท้องที่
National Theatre Okinawa Official Website*ภาษาอังกฤษ

ละครโอกินาว่า (อูจินาชิไบ)

ละครที่มีความหลากหลายที่ผู้คนชื่นชอบและคุ้นเคยมายาวนานหลายยุคสมัย

กล่าวกันว่า “อูจินาชิไบ” หรือละครโอกินาว่าได้ถือกำเนิดขึ้นในสมัยที่มีการยกเลิกการปกครองแบบแว่นแคว้นและตั้งขึ้นเป็นจังหวัดภายหลังการปฏิรูปเมจิเมื่อปี 1879 ซึ่งมีทั้งการแสดง “ละครเพลง” ที่สร้างรูปลักษณ์ที่ไม่เหมือนใครด้วยการเชื่อมโยงเพลงพื้นบ้านเข้ากับดนตรีและระบำตามแบบแผนดั้งเดิม และทั้งการแสดงที่นำบทพูดจากในนิทานปรัมปราและหนังสือประวัติศาสตร์มาใช้ ละครโอกินาว่า “อูจินาชิไบ” ยังเป็นการบรรยายพรรณาให้เห็นถึงขนบธรรมเนียมและประวัติศาสตร์ของชาวบ้านในโอกินาว่าอีกทั้ง ปัจจุบันนี้ก็ยังคงมีการเปิดแสดงให้ชมกันตามโรงละครต่าง ๆ ซึ่งไม่เพียงแต่เรื่องราวเก่าแก่ดั้งเดิมเท่านั้น แต่มีเรื่องราวที่ประพันธ์ขึ้นมาใหม่เป็นจำนวนมากอีกด้วย
National Theatre Okinawa Official Website*ภาษาอังกฤษ

ลิ้งก์เว็บไซต์ที่เป็นประโยชน์

NATIONAL THEATRE OKINAWA*ภาษาอังกฤษ
TENBUSU NAHA*ภาษาญี่ปุ่นเท่านั้น